İşitme Sağlığı

İşitme günlük yaşamın ve iletişimin en önemli unsurlarından biridir. İşitme iletişim kurmada, dil ve konuşma gelişiminde, ve duygusal ve sosyal yaşamında önemli bir rol oynar. Bu sebeple var olan işitme sağlığını korumak günlük yaşamımız ve iletişimimiz için çok önemlidir.

İşitme Kaybı Nedir?

İşitme kaybı, seslerin normal seviyede duyulamaması, anlaşılmaması, kısmen veya tamamen kaybolması durumudur. Kulakta veya işitsel yolakta oluşan bir problem nedeniyle ses dalgaları beyne doğru şekilde iletilemez ve bu da iletişimde zorluklara, konuşmayı anlama sorunlarına ve yaşam kalitesinde düşüşe yol açar.

İşitme kaybı; iletim tipi, sensörinöral , mikst ya da merkezi işitsel işlemleme sorunlarına bağlı olarak ortaya çıkabilir. Kaybın şiddeti hafiften çok ileri dereceye kadar değişebilir ve her yaşta görülebilir.

İşitme kaybı bazen kaçınılmaz olduğu gibi bazen de önlenebilir nedenlerden olabilir.

İşitme Kaybı Belirtileri Nelerdir?

İşitme kaybı belirtileri, işitme kaybının şiddetine ve konfigürasyonuna göre farklılık gösterebilir.

• Sesleri az ve boğuk duyma
• Televizyon-Müzik seslerini gereğinden fazla açma
• Söylenenleri tekrar ettirme ihtiyacı
• Bazı sesleri duymama veya duymakta zorlanma. Özellikle presbiakuzi (yaşa bağlı işitme kaybı) yaşayan kişilerde kayıp genellikle ince seslerin olduğu bölgede olduğu için; kuş sesi, kapı zili gibi sesleri duyamaz veya duymakta zorlanabilirler.
• Gürültüde konuşmayı anlamakta zorlanma. Sensörinöral tip işitme kaybı yaşayan kişiler gürültülü ortamlarda konuşmaları anlamakta zorluk yaşayabilirler.
• Tinnitus (çınlama) 
• Yüksek seslerden rahatsız olma. Sensörinöral tip işitme kaybı yaşayan kişilerde kokleadaki hücrelerde hasar olabileceği için yüksek sesleri tolere etmekte zorlanabilirler.

İşitme Kaybı Tipleri Nelerdir?

İşitme Kayıpları patolojinin olduğu yere göre 3 ana kategoriye ayrılır. İletim tipi işitme kaybı (İTİK), Sensörinöral tip işitme kaybı (SNİK) ve Mikst tip İşitme kaybı.

İletim Tipi İşitme Kaybı; dış kulak yolunda oluşan patolojilerden kaynaklanır. Sesin işlenmesinde bir sorun yoktur. Sesin iletiminde bir sorun vardır. Genellikle tedavi edilebilir bir işitme kaybı türüdür.

Sensörinöral İşitme Kaybı; iç kulak, koklea veya işitme sinirinde meydana gelen patolojilerden kaynaklanır. Sesin iletiminde bir sorun yoktur ama sesin işlenmesinde bir sorun vardır. Genellikle tek tedavisi işitme cihazı kullanımıdır.

Mikst Tip İşitme Kaybı; iletim tipi ve sensörinöral tip işitme kaybının aynı anda yaşandığı bir durumdur. Sesin iletiminde bir sorun yaşandığı gibi aynı anda sesin işlenmesinde de sorun yaşanır. Tedavisi nedenine göre değişiklik gösterir.

İşitme Kaybı ve Çınlama (Tinnitus) Arasındaki İlişki

Tinnitus, dışarıdan herhangi bir ses gelmese de duyulan uğultu, vızıltı veya düdük sesi şeklinde tariflenen bir ses duyma durumudur. Genellikle işitme kaybıyla birlikte seyreder. Peki neden?

İşitme kaybı yaşayan kişilerde kokleadaki iç tüylü hücre hasarı görülebilir ve bu sebeple ses sinyalleri beyne daha az iletilir. Bu boşluğu doldurmak için beyin hayali ses üretir. Bu hayali sese çınlama (tinnitus) adı verilir.

Bazı durumlarda çınlama (tinnitus) işitme kaybının erken habercisi olabilir. Eğer çınlama (tinnitus) şikayetiniz varsa odyolojik değerlendirmeden geçmeniz işitme kaybının erken teşhisini sağlayabilir.

İşitme Cihazları Çınlama (Tinnitus)’a İyi Gelir mi?

Evet, genellikle çınlama (tinnitus) işitme kaybı kaynaklı oluştuğundan dolayı işitme cihazı kullanımıyla birlikte azalabilir veya tamamen kaybolabilir.

Bunun yanı sıra cihazlarımızda T-FIS (Tinnitus Baskılama) teknolojisi bulunur. Bu bir tinnitus terapisi yöntemidir.

İşitme Sağlığımızı Korumak İçin Neler Yapmalıyız?

Kulaklarınızı Yüksek Seslere Karşı Koruyun:

Kulaklarınızı yüksek seslere maruz bırakmak işitme kaybına neden olabilir. Özelllikle uzun süreli yüksek sese maruz kalacağınız ortamlarda mutlaka koruyucu kulak tıkaçları kullanmalısınız.

Ses Seviyesinde Sınırlamalar Getirin:

Uzun süre kulaklıkta müzik dinlediğiniz zaman ses seviyesini güvenli sınırlar içerisinde tutmaya özen gösterin. Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ)’ye göre kulaklıkla müzik dinlerken güvenli ses seviyesi maksimum %60’dır. Bu seviyenin üzerinde uzun süre müzik dinlemek işitme sağlığınızı tehtid edebilir.

Kulaklarınızı Düzenli Olarak Temizletin:

Kulaklarınız kendini korumak için doğal ve mumsu bir tabaka olan serümen üretir. Bu serümenin miktarı yaşla birlikte artabilir. Artan ve kuruyan serümen zamanla kulak kanalını tıkayarak iletim tipi bir kayıp oluşturur. Bunun önüne geçmek için düzenli olarak kulaklarınızı bir KBB kliniğinde temizletmelisiniz.

Kulak Pamuğu Kullanmayın:

Sanılanın aksine kulak pamukları kulağı temizlemez aksine kulağın kendini temizlemesini engeller. Kulak anatomik yapısı sayesinde kulakta biriken buşonu (kulak kiri) dışarı atar fakat kulak pamuğu ile temzilemeye çalıştığınızda buşonu daha geriye iter ve sıkıştırırsınız. Bu buşonun kulak zarına yapışmasına da sebep olabilir.

Stresten Uzak Durun:

Yapılan çalışmalar stres seviyesiyle kulak çınlaması arasında bir ilişki olduğunu göstermektedir. Bu nedenle stresten uzak durmak işitme sağlığı açısından da önemlidir.

İşitme Kontrollerinizi Yaptırın:

Düzenli işitme kontrolü eğer bir işitme kaybınız varsa bunun erken teşhisini koymak konusunda hayati önem taşır. Erken teşhis edilen işitme kaybında erken müdahale ve erken cihazlandırma sayesinde işitme kaybınızın ilerlemesi durabilir/yavaşlayabilir. Tedavi edilmeyen işitme kaybı ileri  dönemlerde demans riskine yol açabilir ama zamanında cihazlandırma işlemi yapılan işitme kayıplı bireylerde demans riski önemli ölçüde azalır.

Risk Faktörlerine Dikkat Edin

Genetik ve Doğumsal Faktörler:

• Ailede işitme kaybı öyküsü
• Doğumsal anomaliler
• Gebelikte yaşanan enfeksiyonlar (kızamıkçık, CMV, suçiçeği)
• Prematüre doğum
• Düşük doğum ağırlığı

Sistematik Hastalıklar:

• Diyabet
• Hipertansiyon
• Tiroid hastalıkları
• Otoimmün hastalıklar

Enfeksiyonlar:

• Orta kulak iltihabı (otitis media)
• İç kulakta oluşan enfeksiyonlar (Labirentit)
• Menenjit

Ototoksik İlaçlar:

• Aminoglikozid antibiyotikler
• Kanser tedavisinde kullanılan ilaçlar (cisplatin)
• Yüksek doz asprin ve bazı diüretikler

Travma:

• Kafa travmaları
• Barotravma (basınç travması)
• Akustik travma (ani ve şiddetli sesler)

Gürültü Maruziyeti:

• Yüksek sesli ortamlarda çalışmak (havaalanı, fabrika, konser alanı…)
• Kulaklıkla sürekli yüksek sesli dinlemek.
• Konser, avcılık gibi yüksek seslere maruz kalmak.

Yaşlanma:

• Yaşlılığa bağlı işitme kaybı (presbiakuzi)

Sigara ve Alkol Kullanımı:

• Sigara ve alkol kullanmak iç kulakta kanlanmayı arttırdığından işitme kaybına sebep olabilir